Chẩm chéo được chia hai loại chính là chẩm chéo khô và chẩm chéo ướt. Về cơ bản, chẩm chéo được chế biến từ các nguyên liệu như: Ớt, muối, mắc khén, tỏi, mì chính. Ngoài ra còn có các loại rau thơm, xả, gừng…. Sau đó tất cả được đem đi giã chung tạo nên một bát chẩm chéo cơ bản. Tùy theo mục đích sử dụng, người Thái đã tạo nên các món chấm độc đáo, hấp dẫn riêng phù hợp cho từng món ăn như; Chéo pà (chéo cá), chéo tắp cáy (chéo gan gà), chéo nặm xổm (chéo nước chua), chéo pịa, chéo hòm pẻn (chéo rau mùi), chéo sắc chaư (chéo củ xả), chéo khá (chéo riềng)......

      Chẩm chéo thường được dùng để chấm các đồ luộc, xôi, đồ nướng, rau sống. Ngoài việc chấm rau, chấm thịt thì người Thái còn dùng để chấm các loại trái cây như mận, nhót,… Khi ăn kèm các món, hương vị của chẩm chéo lan tỏa, vị cay đặc trưng của mắc khén, vị cay nồng nàn của ớt hòa quyện với vị mặn đậm của muối sẽ cho bạn cảm giác vô cùng đặc biệt, ấn tượng mỗi khi thưởng thức món chấm tuyệt ngon này.